Bijgewerkt: 25 apr 2019

Afspraken over een concurrentie- of relatiebeding met werknemers en freelancers.

Inleiding

Natuurlijk wil je als opdrachtgever voorkomen dat een ingehuurde kracht er met je zorgvuldig opgebouwde kennis en/of relaties vandoor gaat. En aan de andere kant heb je als freelancer of werknemer de vrijheid nodig om jouw kennis of relaties in te zetten om aan een verdiende boterham te komen. Voor beide standpunten is wat op te brengen, om ruzie te voorkomen vind je hieronder wat praktische tips.

 

Verschil in wettelijke bescherming tussen de freelancer en de werknemer

De overheid heeft de werknemer meer wettelijke bescherming gegeven dan de freelancer, die door de overheid gezien wordt als een contractspartij die beter instaat is voor zichzelf te zorgen. Echter zodra het freelance-contract kenmerken heeft van een arbeidscontract kan een freelancer wellicht een beroep doen op de bescherming die de overheid de werknemer geeft.

Wanneer is sprake van een verkapt arbeidscontract?

Dit is het geval als de freelancer onder het gezag staat van een werkgever en niet naar eigen inzicht invulling mag geven aan de uitvoering van de opdracht. In een freelance-contract dient dus duidelijk te staan te staan dat de freelancer vrijheid van handelen heeft voor de vervulling van zijn taken.

 

Welke regels gelden voor de werknemer?

Een concurrentiebeding in een arbeidsovereenkomst valt onder artikel 7:653 BW hierin staan een aantal voorwaarden waaraan een concurrentiebeding moet voldoen. Zo moet een concurrentiebeding worden overeengekomen met een meerderjarige werknemer en moet een concurrentiebeding schriftelijk worden overeengekomen.

Waar moet je opletten bij het ondertekenen?

De rechter kijkt of de werknemer voldoende kennis heeft kunnen nemen van het concurrentie- of relatiebeding. Van belang hierbij is dat het beding duidelijk vindbaar is in het arbeidscontract of in de bijgesloten bijlage. Indien een concurrentiebeding wordt opgenomen in de bijlage is het van belang dat deze voordat de arbeidsovereenkomst wordt getekend wordt overhandidgd.

Wanneer gaat het beding met de werknemer niet op?

Als de werkgever verwijtbaar handelt gaat een beding niet langer op. Een vrij abstracte juridische term, denk in de praktijk bijvoorbeeld aan de situatie waarin een werknemer onterecht op staande voet ontslagen is. Ook kan de rechter oordelen dat een beding niet op gaat omdat de werknemer onredelijk zwaar getroffen wordt door het beding. De rechter maakt dan een belangen afweging tussen de belangen van de werkgever en de werknemer. Lees verder onder freelancer over deze belangenafweging.

Mag een concurrentie- of relatiebeding in een tijdelijke arbeidscontract?

Bij een tijdelijke arbeidscontract is een beding alleen geldig als dit noodzakelijk is vanwege zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen. De werkgever dient schriftelijke te motiveren waarom hier sprake van is, anders is het beding niet geldig.

 

De freelancer

Bij ruzie over een concurrentie- of relatiebeding met een freelancer maakt de rechter een afweging tussen de belangen van de freelancer en de opdrachtgever. Hij toetst deze belangen aan de abstracte normen van de redelijkheid en billijkheid uit artikel 6:248 BW.

Wat houdt die belangenafweging van redelijkheid in billijkheid in?

Bij de rechtelijke belangenafweging tussen de werknemer-werkgever of de tussen freelancer en opdrachtgever. Kijkt de rechter wiens belang het zwaarst weegt. Er staan twee belangen tegenover elkaar, het recht van de individu om vrij te kunnen kiezen welke arbeid hij of zij wenst te verrichten (een belangrijk grondrecht). En het belang van de onderneming dat de werknemer of freelancer haar niet gaat beconcurreren. De beantwoording van deze vraag is afhankelijk van de concrete feiten en omstandigheden van het geval. Van belang hierbij is: Wat de duur is van het concurrentiebeding? Hoever het bereik reikt? In welke marktsector de onderneming actief is? Wat de marktconcentratie is? Of er sprake is van een groeimarkt? Of van een krimpmarkt? Of er verzadiging in de markt optreedt? Welk belang van de opdrachtgever beschermd dient te worden? Hoe specifiek de kennis is van de opdrachtnemer?

 

Conclusie

Vraag je af wat je daadwerkelijk wilt beschermen en zorg ervoor dat dit duidelijk op papier staat. Een goede en duidelijke formulering voorkomt ruzie achteraf. Zorg er altijd voor dat dit schriftelijk overeengekomen wordt en dat het beding duidelijk vindbaar is, voordat er getekend wordt. Een te ruime omschrijving of een te lange onnodige periode van het verbod helpt de werkgever meestal niet. Voor een beding met freelancers is de bedoeling van partijen van belang en is een relatiebeding doorgaans raadzamer dan een concurrentiebeding.

 

© Frank Laurens Jansen